Of Emanuel Naarden een beetje goed kon voetballen weet ik niet, maar eind jaren dertig moet hij tientallen wedstrijden hebben gespeeld in jeugdteams van Feyenoord. De Rotterdamse tiener was samen met zijn broertje Aron lid van de club. Hun vader Barend was donateur. Een echt Feyenoord-gezin, in het weekend zaten ze in De Kuip. Tot het najaar van 1941. Dan dwingt de Duitse bezetter Feyenoord om de Joodse Emanuel uit te schrijven – Aron is in mei 1940 al gestopt. Kort daarop probeert de familie Naarden te vluchten naar Engeland, maar ze worden verraden. In september 1942 worden ze vanuit Rotterdam gedeporteerd. Moeder Catho-Louise, jongste zoon Aron en vader Barend gaan direct naar Auschwitz. Moeder en Aron worden rechtstreeks na aankomst geëxecuteerd. Barend is nuttig als werker en houdt het bijna twee jaar vol in de barakken van de hel, voordat hij op 21 augustus 1944 overlijdt. Emanuel, de oudste zoon, wordt gedeporteerd naar Kamp Seibersdorf en komt daar op 31 maart 1943 om het leven. Hij is dan pas zestien jaar oud.

opi-markIk moest aan Emanuel Naarden denken dit weekend. Allereerst omdat de Holocaust werd herdacht. De herinnering aan de gruwel wordt alleen levend gehouden als veertienjarige Feyenoord-jongens van nu aan Emanuel denken tijdens herdenkingen, of volwassen mannen aan Barend. Verhalen doen ertoe, brengen de Holocaust veel dichterbij dan de ruwe, harde getallen. Maar ik dacht er ook aan vanwege Trumps ‘muslim ban’. Eind jaren dertig, begin jaren veertig weigerde de Verenigde Staten Joodse vluchtelingen uit Europa. Otto Frank, de vader van Anne, probeerde zijn familie te redden met een Amerikaanse verblijfsvergunning. Die kreeg hij niet. Misschien probeerde Barend Naarden hetzelfde, in ieder geval moet hij dezelfde moedeloosheid hebben gevoeld. Trumps maatregel is van hetzelfde discriminatoire karakter, zeker tegenover (Syrische) vluchtelingen.

Wat er de komende vier jaar gaat gebeuren weet ik niet, maar de woorden van Trump en z’n adviseur Bannon geven geen reden aan te nemen dat het mee zal vallen. Vanuit goedmoedige naïviteit veronderstellen we vaak dat het voort denderen van de geschiedenis ook onvermijdelijke vooruitgang betekent, dat tragedies van ooit nu niet meer kunnen gebeuren, dat het goede definitief heeft overwonnen. We gedragen ons als de inwoners van Oran, alsof we de pest hebben verslagen. Maar zoals de dokter in Camus’ La Pest, een waarschuwende roman over het fascisme uit 1947, opmerkt: het pestbacil sterft nooit uit en verdwijnt nooit definitief. Het blijft sluimeren, in kelders en koffers en kleding.

Zoals ik zei: de toekomst is nog ongewis, maar er is weinig reden tot optimisme. Zover als toen is het nu (nog) niet. Maar als de pest weer opduikt kunnen we, met Emanuel Naarden in het achterhoofd, niet zeggen dat we het niet geweten hebben.

Tweet about this on TwitterShare on FacebookShare on LinkedInShare on Google+Pin on PinterestEmail this to someone

Tags

 
 

HOME   •   OVER   •   BIO'S   •   CONTACT

Laatste bijdragen

Archief

 
микрозаймы онлайн займы в барнауле до зарплаты микрозаймы в ставрополе срочно займ на карту